NL | FR | EN | DE
Contact | Nieuws | Nieuwsbrief | Geavanceerd zoeken     .be
Naar Startpagina
Zoeken

Nieuwsbrief korte termijnindicatoren - november 2009

Korte termijnindicatoren arbeidsmarkt

November 2009 

Een hoge werkloosheidsgraad: de trend wordt bevestigd 

 

  • Het aantal uitkeringsgerechtigde werkzoekenden (U.W.Z.) is gedaald met 26.504 eenheden (-5,3%) op maandbasis en gestegen met 37.656 eenheden (+8,6%) op jaarbasis en bedraagt 474.741 eenheden. De administratieve en geharmoniseerde werkloosheidsgraden blijven hoog ten opzichte van de vorige maanden.
  • De Belgische arbeidsmarkt heeft zich veel beter dan vele andere Europese landen gehandhaafd onder de economische en financiële crisis. Dat is evenwel mogelijk het resultaat van een uitsleleffect.
  • Het aantal collectieve ontslagen ten gevolge van faillissementen is in september spectaculair gestegen.
  • In deze editie volgt een gedetailleerde analyse van de gevolgen van de crisis op de jongerenwerkgelegenheid.
  • De situatie in de uitzendsector en qua vacante banen blijft zorgwekkend.

Werkloosheid: moeten we de komende maanden rekening houden met een aanzienlijk banenverlies ?

In september 2009 werden in België gemiddeld 474.741 uitkeringsgerechtigde werkzoekenden (U.W.Z.) geteld wat een vermindering betekent met 26.504 eenheden (-5,3%) op maandbasis en een toename met 37.656 eenheden (+8,6%) op jaarbasis.

Grafiek 1 - Administratieve en geharmoniseerde werkloosheidsgraad (niet seizoensgezuiverd)

Uit grafiek 1 die de werkloosheid in België weergeeft op basis van de administratieve en Europese geharmoniseerde definitie, blijkt dat de werkloosheidsgraden hoog blijven en dit in weerwil van de daling in de maand september. Wij zullen in de komende maanden nagaan of de hoge werkloosheidsgraden stabiel blijven of dat ze stijgen naar de verwachtingen van het Federaal Planbureau die voorzien in een aanzienlijke verslechtering van de arbeidsmarkt tot in 2010.

Hoewel de situatie op gebied van de werkloosheid niet rooskleurig is, moet er evenwel op worden gewezen dat de gevolgen van de economische en financiële crisis op de werkgelegenheid in België duidelijk gematigder zijn dan in de meeste andere landen van de Europese Unie zoals bovendien zeer duidelijk blijkt uit grafiek 2. De veerkracht van de Belgische arbeidsmarkt tegenover de crisis kan misschien op rekening worden geschreven van de arbeidsmarktwetgeving die de werknemers zelfs heeft beschermd tegen de eerste gevolgen van de verslechtering van de algemene economische context. Het is daarentegen nog veel te vroeg om uitspraken te doen over de doeltreffendheid van de zogenaamde anti-crisismaatregelen die pas een paar maanden van kracht zijn. Wij zullen die maatregelen in de komende maand onder de loep nemen om na te gaan welke impact ze gehad hebben op de arbeidsmarkt.

Grafiek 2 - Geharmoniseerde werkloosheidsgraad in de EU-27-landen

Deze voor België relatief goede cijfers mogen ons niet over het hoofd doen zien dat de gevolgen op de werkgelegenheid van een verslechterende economische toestand vaak met een paar maanden vertraging duidelijk worden. Dit uitgesteld effect is des te belangrijker daar de arbeidswetgeving voorziet in lange opzegperiodes voor ontslag van de bedienden, lange procedures inzake herstructureringen en een tijdelijk werkloosheidsstelsel dat relatief eenvoudig toegankelijk is voor de arbeiders.

De toename van het aantal collectieve ontslagen tengevolge van faillissementen in grafiek 3 wijst er ons bovendien op dat we het relatief goed standhouden van de Belgische arbeidsmarkt met de grootste omzichtigheid moeten bekijken. De sterke stijging voor de maand september betekent misschien dat er in de komende maanden nog andere aankondigingen van aanzienlijk banenverlies zitten aan te komen. Wij zullen de evolutie van deze indicator, die in de pers vaak uitgebreid aan bod komt, van nabij volgen.
De tijdelijke werkloosheid is in de maand september gedaald en bedraagt 11,59 percentpunten wat op jaarbasis een stijging met 3,4 percentpunten betekent. Men kan er evenwel van uitgaan dat de tijdelijke werkloosheid opnieuw het niveau van voor de crisis zal bereiken waar hij in maart 2009 zijn hoogtepunt bereikte met 22,86 procentpunten. Ook hier zullen wie nagaan of deze tendens zich in de komende maanden bevestigt.

Grafiek 3 - Ontslagen als gevolg van faillissementen en collectieve ontslagen

Het teruggrijpen naar de maatregels inzake loopbaanonderbreking en tijdskrediet die in zekere mate werden gehanteerd als alternatief voor de tijdelijke werkloosheid bij bedienden lijkt gestabiliseerd. Het aantal personen in deze stelsels bleef stabiel op maandbasis en verhoogde op jaarbasis met 22.311 eenheden (+9,5%).
In verband met de “traditionele” middelen voor uitstroom uit de arbeidsmarkt bij herstructureringen, brugpensioenen en aanverwante stelsels lijkt dat ze na een toename in de maand augustus weer neigen tot dalen wat al een paar jaren het geval is. De crisis heeft blijkbaar geen afbreuk gedaan aan de verworvenheden van het Generatiepact.

In de nieuwsbrief van oktober gaven wij aan dat de toename van het aantal uitkeringsgerechtigde werkzoekenden (U.W.Z.), mannen en vrouwen, op maandbasis momenteel voor beide groepen volgens een equivalent ritme gebeurde in plaats van een aanzienlijke stijging bij de mannen, aangezien de sectoren die het hardst door de crisis zijn getroffen hoofdzakelijk mannelijke arbeidskrachten tewerkstellen. De afname van het aantal U.W.Z. in de maand september lijkt deze opmerking te ontkrachten ; de afname op maandbasis van het aantal U.W.Z. vrouwen (-5,8%) ligt hoger dan de afname bij de mannen (-4,8%). Die trend is waarneembaar in de drie gewesten van het Koninkrijk. Dit markant feit van de voortdurende crisis, nl. dat vooral de mannen getroffen worden, lijkt aan te geven dat het de sectoren zijn die de grote leveranciers van mannelijke banen zijn die het blijven ontgelden. In het tweede kwartaal van 2009 is de werkgelegenheid bovendien nog ingekrompen in de primaire en de secundaire sector. De jongeren vormen de andere categorie die zwaar wordt getroffen door de terugslag van de economische en financiële crisis op de arbeidsmarkt. In de nieuwsbrief van november zullen we deze doelgroep dan ook gedetailleerd analyseren.

Tabel 1 - Aantal uitkeringsgerechtigde werkzoekenden (U.W.Z.) per gewest en per leeftijdsgroep

Uit tabel 1 blijkt dat de toename op jaarbasis van het aantal U.W.Z. groter was bij de –25-jarigen dan bij de andere leeftijdscategorieën en dit op nationaal niveau. Wanneer we die cijfers preciseren op regionaal niveau, stellen we vast dat er grote ongelijkheden bestaan. Vlaanderen was de enige regio waar het aantal U.W.Z. jonger dan 25 jaar meer toenam dan die in de andere leeftijdscategorieën ten opzichte van september 2008. Bovendien kende deze regio, nog steeds op jaarbasis, een toename van het aantal U.W.Z. die 6 maal hoger lag dan in Wallonië en zowat 4,5 maal hoger dan in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. In tegenstelling tot Vlaanderen steeg in deze twee andere regio’s vooral het aantal U.W.Z. ouder dan 50 jaar. Ter herinnering: het is vooral het Vlaamse Gewest dat getroffen wordt door de verslechterende arbeidsmarkt ten gevolge van de economische en financiële crisis, de Waalse arbeidsmarkt heeft met een toename van het aantal U.W.Z. dat zesmaal lager lag dan in Vlaanderen blijk gegeven van een duidelijke veerkracht ten aanzien van de verslechtering van de economische conjunctuur op wereldvlak.

Wanneer men de andere doorslaggevende indicator voor de jeugdwerkloosheid onder de loep neemt, namelijk het aantal rechthebbenden op een wachtuitkering, stelt men hier dezelfde trend vast als voor het aantal niet tewerkgestelde werkzoekenden. Op jaarbasis nam het aantal rechthebbenden op een wachtuitkering in het Vlaamse Gewest toe met 3.084 eenheden (+13,5%), in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest was er een toename met 939 eenheden (+5,4%) en het Waalse Gewest kende een afname met 1.641 eenheden (-2,3%). Dit cijfer moet, gelet op het structureel probleem van de wachtuitkeringstrekkers in Wallonië waarvan het aantal tweemaal hoger ligt dan in Vlaanderen, met de nodige omzichtigheid worden beschouwd. In weerwil van dit alles toont deze duidelijke toename aan dat Vlaanderen te kampen heeft met een veel problematischere toename van het aantal jongeren dat momenteel geen toegang tot de arbeidsmarkt vindt. Een ander interessant gegeven is dat de toename van het aantal rechthebbenden op een wachtuitkering verschilt naar gelang van het geslacht, waarbij de mannen eens te meer harder worden getroffen dan de vrouwen. Voor België en op jaarbasis bedraagt de toename 4.432 eenheden (+9,9%) voor de personen van het mannelijk geslacht daar waar er bij de vrouwen een daling is met 2.050 eenheden (-3,0%). Ook hier is die trend meer uitgesproken in Vlaanderen dan in de andere gewesten ; de toename voor de mannen bedraagt 27,2% daar waar dat cijfer in Wallonië 4,4% en in Brussel 8,2% bedraagt. Tenslotten wijzen we er in verband met de jongeren op dat de werkloosheid voor hen een structureel probleem is voornamelijk in bepaalde regio’s van België zoals bijvoorbeeld Brussel. Volgens de enquête naar de arbeidskrachten bedroeg de werkloosheidsgraad van de 15-24-jarigen in september 2009 20,9% terwijl die van de 25-74-jarigen op hetzelfde tijdstip 6,6% was: die gegevens moeten in de toekomst dus grondig worden gecontroleerd om na te gaan of de verslechtering van hun situatie op de arbeidsmarkt in een aantal regio’s het risico inhoudt dat het structureel probleem nog vergroot. 

Niets nieuws op het vlak van de uitzendsector en het aantal vacante banen.

Zoals blijkt uit grafiek 4 blijft het aantal uren gepresteerd in de uitzendsector snel dalen in de maand september, weliswaar minder sterk dan op het hoogtepunt van de crisis wat er lijkt op te wijzen dat de verslechtering van de arbeidsmarkt nog lang niet achter de rug is. Even verontrustend is dat het aantal uren gepresteerd door uitzendarbeiders sterker is gedaald in september dan in augustus terwijl deze werknemerscategorie zoals we reeds herhaaldelijk meldden, al zwaar onder de crisis heeft geleden. De volgende maand zullen we deze indicator nog met grotere aandacht bestuderen om na te gaan of deze weinig hoopgevende situatie al dan niet voortduurt.

Grafiek 4 - Evolutie van het aantal gepresteerde uren door uitzendkrachten in vergelijking met vorige maand

Bij de gewestelijke diensten voor arbeidsbemiddeling waren er op het eind van de maand oktober 43.543 niet ingevulde werkaanbiedingen, ongeveer hetzelfde aantal als de maand tevoren maar op jaarbasis betekent dit een daling met zowat 25%. Van die banen zijn er 36.579 (+5,2%) op maandbasis beschikbaar bij de VDAB, 5.448 (-16,9%) bij de Forem en 3.221 bij Actiris (-16,3%). Het percentage vacante banen in grafiek 5, gedefinieerd als het aantal werkaanbiedingen gedeeld door het totaalaantal vacante en ingevulde banen, is op maandbasis met 0,1 percentpunt en op jaarbasis met 0,5 percentagepunt gedaald. In grafiek 5 stellen we vast dat het percentage vacante banen relatief laag blijft ten opzichte van het niveau van vóór de crisis wat lijkt aan te geven dat zelfs wanneer er tijdens een economische crisis banen vacant blijven, het er minder zijn dat tevoren. Er moet op worden gewezen dat deze indicator rekening houdt met alle mogelijke types beschikbaar werk en dat hij geen kwalitatieve informatie over deze banen verstrekt. We weten dus niet of het gaat om banen in de primaire sector, de industrie of de dienstensector.

Grafiek 5 - Administratieve vacaturegraad en administratieve werkloosheidsgraad

 

 

Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg - Gebruiksvoorwaarden - Privacy - Sitemap

AnySurfer, Belgisch kwaliteitslabel voor toegankelijke websites