NL | FR | EN | DE
Contact | Nieuws | Nieuwsbrief | Geavanceerd zoeken     .be
Naar Startpagina
Zoeken

Tijdelijke aanpassing van de arbeidsduur

Om de werkgevers de mogelijkheid te bieden de daling van het werkvolume op te vangen zonder daarbij over te gaan tot ontslagen, voorziet titel 1 van de wet van 19 juni 2009 houdende diverse bepalingen over tewerkstelling in tijden van crisis, in een vermindering van sociale zekerheidsbijdragen bij invoering van een tijdelijke en collectieve vermindering van de arbeidsduur. Deze vermindering van sociale zekerheidsbijdragen wordt verhoogd indien de vermindering van de arbeidsduur gepaard gaat met de invoering van de vierdagenweek.

Deze regeling is van kracht vanaf 25 juni 2009, de datum van publicatie van de vermelde wet in het Belgisch Staatsblad, en was initieel geldig tot 31 december 2009. De toepassing van deze regeling wordt evenwel verlengd tot 31 januari 2011.

De maatregel is van toepassing op de werkgevers en de werknemers die vallen onder het toepassingsgebied van de wet van 5 december 1968 betreffende de collectieve arbeidsovereenkomsten en de paritaire comités of onder het toepassingsgebied van de wet van 21 maart 1991 betreffende de hervorming van sommige economische overheidsbedrijven. Het gaat dus op de gehele private sector en de autonome overheidsbedrijven.

Vermindering van de arbeidsduur

Onder arbeidsduur wordt verstaan de gemiddelde wekelijkse arbeidsduur van de voltijds tewerkgestelde werknemers, berekend over een periode van een jaar, zoals deze voortvloeit hetzij uit het werkrooster dat in het arbeidsreglement is opgenomen en dat eventueel over een cyclus wordt toegepast, hetzij uit het werkrooster gecombineerd met inhaalrustdagen toegekend in het kader van de vermindering van de arbeidsduur.

Om in aanmerking te komen voor de vermindering van sociale zekerheidsbijdragen moet de wekelijkse voltijdse arbeidsduur verminderd worden met een vierde of een vijfde. Hierbij wordt rekening gehouden met de arbeidsduur van de betrokken werknemers zoals die is vastgesteld hetzij bij collectieve arbeidsovereenkomst, hetzij in het arbeidsreglement.

De vermindering van de arbeidsduur kan van toepassing zijn op het geheel van de werknemers of op een specifieke categorie van werknemers van de onderneming. In dit laatste geval is men vrij om in de collectieve arbeidsovereenkomst de criteria te bepalen voor het aflijnen van de specifieke categorie van de werknemers waarvoor de vermindering van de arbeidsduur wordt ingevoerd (bvb. alle arbeiders, alle werknemers van een bepaalde afdeling, …). Evenwel mogen deze criteria geen afbreuk doen aan het collectieve karakter van de maatregel en is het onmogelijk de toepassing afhankelijk te maken van een individuele beslissing van de werknemer of de werkgever. Logischerwijze zijn de criteria ook relevant, objectief en voldoende precies.

De vermindering van de arbeidsduur kan enkel worden ingevoerd bij collectieve arbeidsovereenkomst gesloten op het niveau van de onderneming. Het sluiten van een dergelijke collectieve arbeidsovereenkomst ontslaat de werkgever echter niet van de verplichting om, ingevolge deze collectieve vermindering van de arbeidsduur, het arbeidsreglement aan te passen overeenkomstig de bepalingen van de wet van 8 april 1965 tot instelling van de arbeidsreglementen.

De voltijdse werknemers die onder toepassing van de vermindering van de arbeidsduur vallen, blijven voltijdse werknemers.

Invoering van de Vierdagenweek

Indien de vermindering van de arbeidsduur gepaard gaat met de invoering van de vierdagenweek, wordt het bedrag van de vermindering van sociale zekerheidsbijdragen verhoogd.

Merk evenwel op dat de invoering van de vierdagenweek in het kader van de crisismaatregelen op zich onvoldoende is om een vermindering van sociale zekerheidsbijdragen te verkrijgen.

Minimale inhoud van de collectieve arbeidsovereenkomst

De vermindering van sociale zekerheidsbijdragen kan enkel worden toegekend indien de vermindering van de arbeidsduur wordt ingevoerd bij collectieve arbeidsovereenkomst gesloten op ondernemingsvlak. Deze collectieve arbeidsovereenkomst moet minstens volgende elementen bevatten:

  • de uitdrukkelijke vermelding dat collectieve arbeidsovereenkomst wordt afgesloten in het kader van titel 1 – tijdelijke crisisaanpassing van de arbeidsduur – van de Wet van 19 juni 2009 houdende diverse bepalingen over tewerkstelling in tijden van crisis;
  • de duidelijke vermelding van de begindatum van de arbeidsduurvermindering. Deze datum kan 25 juni 2009 niet voorafgaan en niet na 31 januari 2011 vallen;
  • de duidelijke vermelding van de einddatum van de arbeidsduurvermindering. Deze datum moet liggen vóór 1 februari 2011;
  • er mag geen bepaling opgenomen worden waardoor de regeling stilzwijgend verlengd wordt;
  • er moet worden voorzien in een tijdelijke vermindering van de arbeidsduur met hetzij een vijfde, hetzij een vierde;
  • eveneens moet worden voorzien in een minimale looncompensatie;
  • in geval van invoering van de vierdagenweek, bepaalt de collectieve arbeidsovereenkomst de wekelijkse arbeidsregeling. Het moet hierbij gaan om een regeling waarbij de wekelijkse arbeidsduur gespreid wordt hetzij over vier arbeidsdagen per week, hetzij over vijf arbeidsdagen per week welke drie volledige en twee halve arbeidsdagen inhouden. Onder “halve arbeidsdag” verstaat men  ten hoogste de helft van het aantal arbeidsuren dat voorzien wordt in het werkrooster van die van de drie volledige arbeidsdagen welke het hoogst aantal arbeidsuren omvat.

Ingeval een eerdere collectieve arbeidsovereenkomst werd gesloten en intussen verlopen is , dient de werkgever die het systeem van de collectieve arbeidsduurvermindering wil verderzetten een nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst af te sluiten. In  het geval dat het gaat om een eenvoudige voortzetting zonder wijzigingen, dan volstaat het dat deze nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst verwijst naar de vorige collectieve arbeidsovereenkomst en een nieuwe einddatum voorziet. Deze einddatum kan niet vallen na 31 januari 2011.

De looncompensatie

De vermindering van de arbeidsduur impliceert een pro rata afname van het brutoloon.

De collectieve arbeidsovereenkomst moet daarom voorzien in een looncompensatie. Deze looncompensatie bedraagt minstens drie vierden van het bedrag van de forfaitaire vermindering van de sociale zekerheidsbijdragen. Het gaat hier om een algemene en theoretische benadering van de looncompensatie die van toepassing is op alle werknemers waarvan de arbeidsduur verminderd wordt.

Merk evenwel op dat de voltijdse werknemers ook na invoering van de vermindering van de arbeidsduur, voltijdse werknemers blijven. De algemene minimumlonen zoals bepaald bij collectieve arbeidsovereenkomst nr. 43 en ook de sectoriële minimumlonen moeten nog steeds gerespecteerd worden.

Tenslotte mag de looncompensatie niet als gevolg hebben dat het brutoloon van de betrokken werknemer hoger is dan zijn brutoloon vóór invoering van de vermindering van de arbeidsduur.

De looncompensatie is een brutoloon waarop dus nog sociale zekerheidsbijdragen en bedrijfsvoorheffing verschuldigd zijn.

Vermindering van de sociale zekerheidsbijdragen

De vermindering van de sociale zekerheidsbijdragen wordt toegekend onder de vorm van een doelgroepvermindering.

Deze doelgroepvermindering beloopt een forfaitair bedrag per kwartaal en per betrokken werknemer. Het bedrag is bepaald als volgt:

  • een bedrag van 600 € bij vermindering van de arbeidsduur met een vijfde;
  • een bedrag van 750 € bij vermindering van de arbeidsduur met een vierde.

In geval de vermindering van de arbeidsduur gepaard gaat met een tijdelijke invoering van de vierdagenweek, worden de bedragen van de doelgroepvermindering van 600 en 750 € respectievelijk verhoogd tot 1000 en 1150 €.

De doelgroepvermindering kan worden toegepast voor voltijdse en deeltijdse werknemers. Voor deeltijdse werknemers wordt de doelgroepvermindering, in geval van invoering van de vierdagenweek, echter niet verhoogd.

De doelgroepvermindering wordt toegekend per kwartaal voor elke tewerkstelling waarin de arbeidsduur werd verminderd. Dit betekent dat in geval de arbeidsduurvermindering in de loop van een kwartaal wordt ingevoerd, het bedrag van de forfaitaire vermindering pro rata zal worden toegekend.

De algemene en geharmoniseerde regels voor doelgroepverminderingen zijn van toepassing. Dit betekent onder andere:

  • de mogelijke cumulatie met de structurele vermindering en de sociale maribel;
  • het verbod van cumulatie met een andere doelgroepvermindering;
  • de pro rata berekening van het verminderingsbedrag in geval van deeltijdse prestaties en in geval onvolledige prestaties. Deze pro rata berekening wordt gedeeltelijk gecompenseerd met maximaal 25% (de factor β).
  • de eventuele aftopping van het verminderingsbedrag tot de verschuldigde sociale zekerheidsbijdragen.

Administratieve verplichtingen voor de werkgever

Binnen de maand die volgt op de ondertekening van de collectieve arbeidsovereenkomst moet de werkgever een kopie van de collectieve arbeidsovereenkomst bezorgen aan het bevoegd directiehoofd van de Algemene Directie Toezicht op de Sociale Wetten van de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg.

Op de driemaandelijkse DmfA-aangiften aan de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid worden de betrokken werknemers aangeduid met een specifieke verminderingscode. Ook dienen de data van begin en einde van de collectieve arbeidsovereenkomst te worden vermeld alsook de arbeidsduur zowel vóór als na de arbeidsduurvermindering.

Voor meer informatie over de implicaties op de DmfA-aangifte, verwijzen we naar ‘de instructies voor de werkgevers’ die te vinden zijn op de portaalsite van de sociale zekerheid www.sociale-zekerheid.be 

Verdere bijzonderheden

Indien de werkgever de arbeidsovereenkomst van een werknemer beëindigt tijdens de periode van arbeidsduurvermindering, dan wordt onder het ‘lopend loon’ waarop de opzegvergoeding wordt berekend, begrepen het loon waarop de werknemer aanspraak had kunnen maken indien zijn arbeidsduur niet werd aangepast.

Bij inbreuk op de bepalingen inzake de arbeidsduur van de arbeidswet van 16 maart 1971 is de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid gemachtigd de doelgroepvermindering terug te vorderen.

Bijkomende inlichtingen

 

Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg - Gebruiksvoorwaarden - Privacy - Sitemap

AnySurfer, Belgisch kwaliteitslabel voor toegankelijke websites