NL | FR | EN | DE
Contact | Nieuws | Nieuwsbrief | Geavanceerd zoeken     .be
Naar Startpagina
Zoeken

Arbeidsovereenkomst voor deeltijdse arbeid - werkroosters

 

Minimumduur van de prestaties 

Minimumduur van elke arbeidsprestatie

In het kader van een arbeidsovereenkomst voor deeltijdse arbeid, bedraagt de minimumduur van elke arbeidsprestatie in beginsel minstens 3 uren. Er bestaan afwijkingen op deze regel. De regel van 3 uren is eveneens van toepassing op voltijdse arbeidsovereenkomsten. 

Minimale wekelijkse arbeidsduur

In het kader van een arbeidsovereenkomst voor deeltijdse arbeid, mag de wekelijkse duur van de prestaties van de werknemer niet lager liggen dan 1/3de van wekelijkse arbeidsduur van de voltijdse werknemers van dezelfde categorie in de onderneming. Bij ontstentenis van voltijdse werknemers van dezelfde categorie in de onderneming, moet verwezen worden, naar de arbeidsduur die van toepassing is in dezelfde bedrijfssector. 

Deze regel wordt vaak de « 1/3de-regel » genoemd. 

Afwijkingen op deze grens van « 1/3de » zijn mogelijk : 

  • ofwel door een sectoriële collectieve arbeidsovereenkomst of een collectieve arbeidsovereenkomst op bedrijfsniveau;
  • ofwel door een koninklijk besluit

Deeltijdse arbeidsregelingen 

Er bestaan twee deeltijdse arbeidsregelingen : de vaste regeling of de variabele regeling.

Vaste regeling

De regeling is vast wanneer de duur van de prestaties steeds dezelfde is, of het nu gedurende een week is of gedurende een cyclus die langer is dan een week.

Voorbeelden : 

  • De overeenkomst bepaalt dat de deeltijdse werknemer steeds 20 uren per week presteert.   
  • De overeenkomst bepaalt dat de deeltijdse werknemer steeds een zelfde aantal uren presteert gedurende een cyclus van twee weken : 20 uren gedurende week 1 en 15 uren gedurende week 2, enz. … 

Variabele regeling

De regeling is variabel wanneer de duur van de prestaties niet steeds dezelfde is. In dit geval wordt een gemiddelde wekelijkse arbeidsduur vastgesteld die moet worden nageleefd gedurende een referentieperiode.

De duur van deze referentieperiode bedraagt in beginsel 3 maanden maar kan verlengd worden tot maximum een jaar door een collectieve arbeidsovereenkomst gesloten op het niveau van de sector of van de onderneming of, bij ontstentenis van een collectieve arbeidsovereenkomst, door het arbeidsreglement.

Voorbeeld : 

De overeenkomst bepaalt dat de deeltijdse werknemer gemiddeld 30 uren per week presteert, na te leven gedurende een referentieperiode van 3 maanden. In dit kader moeten er 390 arbeidsuren (30 uren x 13 weken, namelijk een kwartaal) gepland worden en kunnen deze onderverdeeld worden als volgt :  

  • tijdens de eerste 5 weken van de referentieperiode : 30 uren per week (30 x 5 = 150); 
  • tijdens de volgende 5 weken van de referentieperiode : 33 uren per week (33 x 5 = 165); 
  • tijdens de laatste 3 weken van de referentieperiode : 25 uren per week (25 x 3 = 75).   

Deeltijdse werkroosters 

Er bestaan twee deeltijdse werkroosters : het vast rooster of het variabel rooster.

Vast rooster

Het werkrooster is vast wanneer de deeltijdse arbeidsovereenkomst een werkrooster vaststelt dat van toepassing is gedurende een week of een cyclus die langer is dan een week, en dat steeds hetzelfde is. Voor elke dag van prestaties vermeldt de deeltijdse arbeidsovereenkomst het aantal te presteren uren, het begin en het einde van de arbeidsprestaties en de eventuele rusttijden. Dit rooster moet ook opgenomen worden in het arbeidsreglement.

Voorbeelden : 

  • De overeenkomst bepaalt een vast wekelijks rooster van 15 uren, onderverdeeld als volgt :   

  

Maandag 

Dinsdag 

Woensdag 

Donderdag 

Vrijdag 

Zaterdag 

Zondag 

Aantal te presteren uren 

5 uren van 9u tot 14u 

- 

5 uren  

van 9u  

tot 14u 

- 

5 uren van 9u tot 14u 

- 

- 


  • De overeenkomst bepaalt een vast rooster, onderverdeeld volgens een cyclus van 2 weken :   

  

Maandag 

Dinsdag 

Woensdag 

Donderdag 

Vrijdag 

Zaterdag 

Zondag 

Week 1 :  

15 uren 

5 uren van 9u tot 14u  

- 

5 uren 

 van 9u 

 tot 14u 

- 

5 uren van 9u tot 14u 

- 

- 

Week 2 : 20 uren 

5 uren van 9u tot 14u 

- 

5 uren  

van 9u  

tot 14u 

- 

5 uren van 9u tot 14u 

5 uren van 9u tot 14u 

- 

 

Variabel rooster

Variabel rooster in het kader van een vaste deeltijdse arbeidsregeling 

In dit geval combineert men een vaste deeltijdse arbeidsregeling met het feit dat de dagen en de uren van prestaties niet nauwkeurig worden vastgelegd. De werkgever deelt deze mee aan de deeltijdse werknemer door de maatregelen inzake bekendmaking na te leven. De meegedeelde roosters moeten gekozen worden uit de in het arbeidsreglement opgenomen roosters.

Voorbeeld : 

De overeenkomst bepaalt dat de deeltijdse werknemer steeds 20 uren per week presteert. De dagen en uren arbeid kunnen als volgt aan de werknemer meegedeeld worden : 

  

Maandag 

Dinsdag 

Woensdag 

Donderdag 

Vrijdag 

Zaterdag 

Zondag 

Totaal 

Week 1 

5 uren van 9u tot 14u 

5 uren van 9u tot 14u 

5 uren  

van 9u  

tot 14u 

- 

5 uren van 9u tot 14u 

- 

- 

20 uren 

Week 2 

6 uren van 9u tot 15u 

6 uren van 9u tot 15u 

4 uren 

 van 15u tot 19u 

4 uren 

 van 15u tot 19u 

- 

- 

- 

20 uren 

 

Variabel rooster in het kader van een variabele deeltijdse arbeidsregeling 

In dit geval combineert men een variabele deeltijdse arbeidsregeling met het feit dat de dagen en de uren van prestaties niet nauwkeurig worden vastgelegd. De werkgever deelt deze mee aan de deeltijdse werknemer door de maatregelen inzake bekendmaking na te leven. De meegedeelde roosters moeten gekozen worden uit de in het arbeidsreglement opgenomen roosters.

Voorbeeld : 

De overeenkomst bepaalt dat de deeltijdse werknemer 20 uren per week presteert gemiddeld over een periode van 4 weken. De dagen en uren arbeid kunnen als volgt aan de werknemer meegedeeld worden : 

  

Maandag 

Dinsdag 

Woensdag 

Donderdag 

Vrijdag 

Zaterdag 

Zondag 

Totaal 

Week 1 

5 uren van 9u tot 14u 

5 uren van 9u tot 14u 

5 uren 

van 9u  

tot 14u 

5 uren  

van 9u  

tot 14u 

5 uren van 9u tot 14u 

5 uren van 9u tot 14u 

- 

30 uren 

Week 2 

6 uren van 9u tot 15u 

6 uren van 9u tot 15u 

4 uren 

van 15u 

tot 19u 

4 uren 

van 15u 

tot 19u 

- 

5 uren van 9u tot 14u 

- 

25 uren 

Week 3 

- 

- 

5 uren  

van 9u  

tot 14u 

5 uren  

van 9u  

tot 14u 

- 

- 

  

10 uren 

Week 4 

- 

- 

5 uren  

van 9u  

tot 14u 

5 uren  

van 9u  

tot 14u 

5 uren van 9u tot 14u 

  

  

15 uren 

 

Maatregelen inzake bekendmaking 

Maatregelen inzake bekendmaking in geval van een variabel werkrooster

Een deeltijdse werknemer die onderworpen is aan een variabel werkrooster moet vooraf geïnformeerd worden over de dagen en uren arbeid. Deze informatie gebeurt concreet op twee manieren :

  • Individuele informatie : de dagen en uren arbeid moeten in beginsel ter kennis van de werknemer gebracht worden door de aanplakking van een bericht in de lokalen van de onderneming, op de plaats waar het arbeidsreglement kan geraadpleegd worden. 

De aanplakking moet in beginsel minstens vijf dagen vooraf plaatsvinden en deze termijn kan gewijzigd worden door een collectieve arbeidsovereenkomst gesloten in een paritair comité en algemeen verbindend verklaard bij koninklijk besluit. 

De aanplakking kan vervangen worden door een andere vorm van mededeling bepaald in een collectieve arbeidsovereenkomst of in het arbeidsreglement (telefoon, e-mail, …). 

  • Collectieve informatie : een door de werkgever gedateerd bericht dat het individueel werkrooster van elke deeltijdse werknemer vaststelt, moet aangeplakt worden in de lokalen van de onderneming voor aanvang van de werkdag.     

Dit bericht moet bewaard worden gedurende één jaar vanaf de dag waarop het in het bericht opgenomen rooster ophoudt van kracht te zijn.   

Andere maatregelen inzake bekendmaking voor alle werkroosters 

Of de deeltijdse werknemers nu tewerkgesteld worden in het kader van een vast rooster of van een variabel rooster, al hun werkroosters moeten opgenomen worden in het arbeidsreglement. De werknemers mogen enkel tewerkgesteld worden in het kader van roosters die vermeld zijn in het arbeidsreglement. 

In geval van deeltijdse arbeid volgens een vaste cyclus, moet men kunnen bepalen wanneer de cyclus begint. 

Men mag niet vergeten dat er een kopie van de deeltijdse arbeidsovereenkomst moet bewaard worden in bijlage van het arbeidsreglement van de onderneming.

Maatregelen inzake toezicht 

De maatregelen inzake bekendmaking beogen de deeltijdse werknemer in te lichten over de uit te voeren prestaties, maar ook het toezicht op de prestaties toe te laten door de inspectiediensten van de Algemene Directie Toezicht op de Sociale Wetten of van de R.S.Z. 

Het is niet altijd mogelijk om de deeltijdse werknemer tewerk te stellen binnen het strikt kader van de werkroosters waarover hij werd ingelicht. Een tewerkstelling buiten de vastgelegde roosters kan echter enkel overwogen worden indien deze opgenomen wordt in een controledocument of indien de werkgever een beroep doet op toegelaten meettoestellen. Deze strikte maatregelen worden opnieuw ingevoerd om een toezicht door de betrokken inspectiediensten toe te laten.

Sancties  

Administratieve of strafrechtelijke sancties 

De werkgever die de regels betreffende de maatregelen inzake bekendmaking van de deeltijdse werkroosters of de maatregelen inzake de controledocumenten van de afwijkingen op het normaal rooster van de deeltijdse werknemers niet naleeft, stelt zich bloot aan administratieve of strafrechtelijke sancties. 

Vermoedens  

De deeltijdse werknemers worden vermoed, behoudens bewijs van het tegendeel, hun prestaties te hebben uitgevoerd in het kader van een arbeidsovereenkomst in de hoedanigheid van voltijds werknemer : 

  • bij ontstentenis van bekendmaking van de deeltijdse werkroosters; 
  • bij ontstentenis van inschrijving in de controledocumenten van de afwijkingen op het normaal rooster van de deeltijdse werknemers of van gebruik van toegelaten meettoestellen. 

Wettelijke basis   

  • Art. 151 en 152 van het Sociaal Strafwetboek
  • Art. 22ter van de wet van 27 juni 1969 tot herziening van de besluitwet van 28 december 1944 betreffende de maatschappelijke zekerheid der arbeiders
  • Art. 11bis van de wet van 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten
  • Art. 157 tot 171 van de programmawet van 22 december 1989
  • Koninklijk besluit van 21 december 1992 betreffende de afwijkingen van de minimale wekelijkse arbeidsduur van de deeltijds tewerkgestelde werknemers vastgesteld bij artikel 11bis van de wet van 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten

Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg - Gebruiksvoorwaarden - Privacy - Sitemap

AnySurfer, Belgisch kwaliteitslabel voor toegankelijke websites