NL | FR | EN | DE
Contact | Nieuws | Nieuwsbrief | Geavanceerd zoeken     .be
Naar Startpagina
Zoeken

Jongeren op het werk

Toelichting over titel 3 betreffende jongeren op het werk van boek X van de codex over het welzijn op het werk

Over welke jongeren gaat het?

Volgens artikel X.3-2, 1° van de codex over het welzijn op het werk gaat het over de volgende categorieën van jongeren:

  • categorie a: elke persoon van 15 tot 18 jaar, die niet meer onderworpen is aan de voltijdse leerplicht en die tewerkgesteld wordt krachtens een arbeidsovereenkomst of die, anders dan krachtens een arbeidsovereenkomst, arbeid verricht onder het gezag van een ander persoon;
  • categorie b: elke persoon die niet meer onderworpen is aan de voltijdse leerplicht en die tewerkgesteld wordt krachtens een leerovereenkomst;
  • categorie c: elke persoon die niet meer onderworpen is aan de voltijdse leerplicht en die arbeid verricht krachtens een overeenkomst gesloten in het kader van een opleidingstraject;
  • categorie d: een leerling of student die een studierichting volgt waarvan het opleidingsprogramma voorziet in een vorm van arbeid die in de onderwijsinstelling wordt verricht;
  • categorie e: een student-werknemer die tewerkgesteld wordt in het kader van een arbeidsovereenkomst voor tewerkstelling van studenten bedoeld in titel VII van de wet van 3 juli 1978 betreffende de arbeidsovereenkomsten;

Risicoanalyse en preventiemaatregelen

De werkgever voert een analyse uit van de risico's waaraan jongeren bij hun arbeid blootgesteld zijn, met het oog op het beoordelen van alle risico's voor de veiligheid, de lichamelijke en geestelijke gezondheid of de ontwikkeling van deze jongeren.

Bij deze risicoanalyse moet men rekening houden met het feit dat jongeren vaak een ontoereikende aandacht hebben voor veiligheid, een gebrek aan ervaring hebben en dat hun ontwikkeling soms nog niet is voltooid.

De risicoanalyse moet gebeuren voor het begin van de arbeid en jaarlijks worden hernieuwd. Een hernieuwing dient ook te gebeuren bij een wijziging van de werkpost.

Op grond hiervan worden preventiemaatregelen genomen om risico's te voorkomen, schade te voorkomen en schade te beperken.

  1. Een van de mogelijke preventiemaatregelen bestaat in het verbod voor jongeren om blootgesteld te worden aan bepaalde agentia, om bepaalde werkzaamheden uit te voeren of zich op bepaalde arbeidsplaatsen te bevinden. Deze verboden zijn opgenomen in de bijlage X.3-1 van de codex.

    Meer algemeen is ook de volgende arbeid verboden:
    • deze welke jongeren objectief gezien (vanuit lichamelijk of psychisch oogpunt) niet aankunnen;
    • deze waardoor jongeren worden blootgesteld aan giftige of carcinogene stoffen;
    • deze welke blootstelling inhoudt aan ioniserende straling;
    • deze welke risicofactoren inhoudt voor ongevallen waarvan men vermoedt dat jongeren die niet beseffen of niet kunnen voorkomen;
    • deze welke jongeren kunnen blootstellen aan extreme koude, hitte, lawaai of trillingen.

Deze verboden zijn echter niet absoluut. Het is de risicoanalyse die moet aantonen dat het risico reëel is op basis van de criteria bedoeld in artikel X.3-3, §2, tweede lid van de codex.

  • Voor de jongere werknemers bedoeld in categorie a kan onder de volgende voorwaarden van de verboden worden afgeweken:
    • De jongere moet ten minste 16 jaar oud zijn.
    • De jongere heeft een specifieke en adequate opleiding gekregen in functie van de sector waarin de activiteit wordt uitgevoerd, of hij heeft de nodige beroepsopleiding gevolgd.
    • De werkgever vergewist zich ervan dat de preventiemaatregelen die hij treft effectief zijn en door een lid van de hiërarchische lijn of door de werkgever zelf worden gecontroleerd.
    • De activiteiten vinden plaats in het bijzijn van een ervaren werknemer. 
     
  • Voor de jongeren die een vorming of opleiding volgen bedoeld in de categorieën b, c en d kan onder de volgende voorwaarden van de verboden worden afgeweken:
    • De gevaarlijke activiteiten of de aanwezigheid op de gevaarlijke plaatsen zijn onontbeerlijk voor hun beroepsopleiding.
    • De werkgever vergewist zich ervan dat de preventiemaatregelen die hij treft effectief zijn en door een lid van de hiërarchische lijn of door de werkgever zelf worden gecontroleerd.
    • De activiteiten vinden plaats in het bijzijn van een ervaren werknemer. 
     
  • Voor de student-werknemers bedoeld in categorie e kan onder de volgende voorwaarden van de verboden worden afgeweken:
    • De student-werknemer moet ten minste 18 jaar oud zijn.
    • Zijn studierichting stemt overeen met de werkzaamheden waarvoor de verbodsbepaling geldt (bijvoorbeeld een ingenieursstudent die soldeerwerkzaamheden uitvoert).
    • Het advies van de bevoegde preventieadviseur en van het comité voor preventie en bescherming op het werk werd voorafgaand gevraagd.
    • De student-werknemer wordt niet belast met het besturen van een gemotoriseerd transportwerktuig.

      Het bedienen van niet-stapelende gemotoriseerde transportwerktuigen met geringe hefhoogte vormt hierop een uitzondering. De studenten-werknemers die ouder zijn dan 18 jaar mogen deze transportwerktuigen onder de volgende voorwaarden bedienen:
      • het betreft een platformtruck of een palettruck;
      • de werkgever treft de nodige maatregelen om zich er van te verzekeren dat de studenten-werknemers die belast worden met de bediening van deze toestellen, voldoende zin voor verantwoordelijkheid hebben en zij een adequate opleiding hebben gekregen voor het veilig besturen van deze arbeidsmiddelen;
      • de bedieningsorganen van de toestellen vereisen een permanente actie van de bestuurder;
      • de snelheid is beperkt tot 6 km/uur (meelopende bestuurder) en tot 16 km/uur (meerijdende bestuurder);
      Gemotoriseerde transportwerktuigen met geringe hefhoogte met meelopende bestuurder waarvan de snelheid beperkt is tot 6 km/uur mogen ook bediend worden door studenten-werknemers vanaf 16 jaar tot 18 jaar (meer informatie: zie de interpretatieve nota).
  1. Een andere preventiemaatregel betreft het nemen van de nodige maatregelen voor onthaal en begeleiding.

    Deze maatregel moet voor de tewerkstelling gebeuren, na advies van de preventieadviseur die de leiding heeft over de interne dienst en na advies van het comité.

    Het doel van deze maatregel is het bevorderen van de aanpassing en integratie van jongeren in de werkomgeving en ervoor te zorgen dat ze in staat zijn om het werk naar behoren uit te oefenen.

    Deze maatregelen zijn erg belangrijk, aangezien onvoldoende toezicht één van de redenen is voor het hoge percentage arbeidsongevallen van werknemers tussen 18 en 24 jaar (namelijk de helft hoger dan bij andere categorieën van werknemers).

    Zo kan er een peter of meter worden aangeduid om de jongere op de werkvloer te begeleiden.

    De persoon die wordt aangeduid moet zelf ook een goede training krijgen op het gebied van risico's. Bovendien moet hij/zij op de hoogte zijn van de werkzaamheden die verplicht onder toezicht moeten gebeuren.

    Er moet door de werkgever voldoende tijd worden toegekend aan deze persoon om deze taak naar behoren te volbrengen en hij/zij moet het nodige gezag daartoe hebben.

    Het is tevens belangrijk dat de peter of meter de jongere aanmoedigt tot participatie, tot het stellen van vragen over de risico's op het werk en tot het bespreken en melden van eventuele gevaren die ze zien.

Gezondheidstoezicht

De jongere kan onderworpen worden aan twee types van onderzoeken:

  1. het passend gezondheidstoezicht overeenkomstig titel 4 van boek I van de codex. Het betreft hier het uitoefenen van een veiligheidsfunctie, een functie met verhoogde waakzaamheid of een activiteit met welbepaald risico;
  2. het specifiek gezondheidstoezicht dat bestaat uit een voorafgaande en een periodieke gezondheidsbeoordeling voor de jongeren die minderjarig zijn, die nachtarbeid (tussen 20u. en 6u) verrichten of die arbeid verrichten die normalerwijze verboden is zoals bedoeld in bijlage X.3-1 van  de codex (maar hier toegestaan omdat het noodzakelijk is voor de beroepsopleiding).

Leerlingen en studenten die een studierichting volgen waarvan het opleidingsprogramma voorziet in een vorm van arbeid die in de onderwijsinstelling wordt verricht (categorie d), zijn niet onderworpen aan het gezondheidstoezicht tot wanneer hierover een koninklijk besluit zal zijn genomen. De artikelen I.4-42 en X.3-12 van de codex sluiten deze studenten immers uit van de toepassing van het passend gezondheidstoezicht.

Deze uitsluiting is het gevolg van het feit dat de bevoegdheden van de federale overheid inzake arbeidsgeneeskunde hier de bevoegdheden van de gemeenschappen inzake onderwijs raken. Het vaststellen van een regeling op dit vlak vereist noodzakelijkerwijze overleg met de gemeenschappen.

In dat verband kan nog verwezen worden naar het arrest van het Grondwettelijk Hof van 23 maart 2005. In dit arrest spreekt het Grondwettelijk Hof zich uit over een aantal prejudiciële vragen gesteld door de Raad van State waaronder de vraag of artikel 2, §1, tweede lid, 1°, e) van de welzijnswet, door te stellen dat deze studenten gelijkgesteld worden met werknemers, geen schending inhoudt van de bevoegdheidsverdeling tussen de gemeenschappen en de federale overheid.

Het Grondwettelijk Hof heeft hier geoordeeld dat de federale bevoegdheid inzake arbeidsbescherming zich uitstrekt tot alle personen die een vorm van arbeid verrichten, ongeacht hun statuut, onder het gezag van een andere persoon. Door te stellen dat studenten de aan werknemers toegekende bescherming zouden genieten en door het mogelijk te maken dat zij zich reeds tijdens hun studie vertrouwd maken met de reglementering die tijdens hun beroepsleven op hen van toepassing zal zijn, heeft de federale wetgever een einde gemaakt aan de onzekerheid die ter zake heerste, zonder inbreuk te maken op de bevoegdheden van de gemeenschappen.

Adviezen van de Hoge Raad voor preventie en bescherming op het werk

Bijkomende inlichtingen

Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg - Gebruiksvoorwaarden - Bescherming van persoonsgegevens - Sitemap

AnySurfer, Belgisch kwaliteitslabel voor toegankelijke websites