NL | FR | EN | DE
Contact | Nieuws | Nieuwsbrief | Geavanceerd zoeken     .be
Naar Startpagina
Zoeken

Strijd tegen de illegale arbeid

Voorstelling

Illegale arbeid of "zwartwerk" is een verschijnsel dat iedereen aanbelangt. Het brengt de financiering van het socialezekerheidsstelsel in gevaar en schept een deloyale concurrentie ten overstaan van de werkgevers die de regelgeving naleven. Werknemers die in het zwart tewerkgesteld worden, genieten vaak geen enkele vorm van bescherming. In een niet onbelangrijk aantal gevallen gaat dit soort tewerkstelling zelfs gepaard met één of andere vorm van mensenhandel in de ruime zin van het woord.

Dit verschijnsel is des te meer verontrustend wanneer men weet dat illegale arbeid tussen 10 en 20 % van het bruto binnenlands product uitmaakt. De regering heeft dan ook beslist de strijd op te voeren. Dit gebeurt door het versterken van de regelgeving en het oprichten van federale instanties voor de strijd tegen de illegale arbeid en de sociale fraude. Binnen deze instanties is een partnerschapscommissie werkzaam die tot doel heeft de beroepssectoren te betrekken bij de strijd tegen de illegale arbeid door het afsluiten van samenwerkingsovereenkomsten. Er werd eveneens een bijzonder samenwerkingsprotocol gesloten tussen het Toezicht op de Sociale Wetten en de Sociale inspectie om de strijd tegen de mensenhandel op te voeren, specifiek vanuit een sociaalrechtelijke invalshoek.

Soorten fraude verbonden met illegale arbeid

De fraude die verbonden is met illegale arbeid gebeurt voornamelijk op de volgende wijze:

  • niet aangegeven arbeid verricht door buitenlandse onderdanen die illegaal in het land verblijven;
  • niet aangegeven arbeid verricht door Belgen of door buitenlandse onderdanen die legaal in het verblijven;
  • niet aangegeven arbeid verricht door Belgen of door buitenlandse onderdanen die legaal in het land verblijven en die sociale uitkeringen genieten, met inbegrip van sociale integratiepremies en sociale bijstand;
  • gedeeltelijk niet aangegeven arbeid verricht door Belgen of door buitenlandse onderdanen die legaal in het land verblijven: de uiterlijke schijn van legaliteit wordt opgehouden, maar de totaliteit van de prestaties wordt niet aangegeven (overuren, arbeidstijd die de voorziene uren in de arbeidsovereenkomst voor deeltijdse arbeid overschrijdt en niet overeenstemt met de gepubliceerde uurroosters);
  • niet aangegeven arbeid verricht onder een vals statuut door Belgen of door buitenlandse onderdanen die legaal in het land verblijven (schijnzelfstandigen, valse vrijwilligers, valse stagiairs);
  • werkzaamheden uitgevoerd door een zelfstandige, waarbij de inkomsten niet volledig worden aangegeven aan de fiscale administratie; hier is eveneens sprake van fraude op het vlak van de sociale zekerheid, gezien het basisbedrag waarop de bijdragen worden berekend kleiner is en de aldus verschuldigde bijdrage lager uitvalt.

Samenwerkingsovereenkomsten

Om doeltreffend de strijd tegen de illegale arbeid aan te gaan, ontwikkelt de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg een sectoraal beleid en sluit het samenwerkingsovereenkomsten met de vertegenwoordigers van bepaalde sectoren. Tot op heden werden vijf samenwerkingsovereenkomsten ondertekend:

  • Samenwerkingsovereenkomst in de strijd tegen de illegale arbeid in de bouwsector 
  • Samenwerkingsovereenkomst in de strijd tegen de illegale arbeid in de bouwsector te Antwerpen 
  • Samenwerkingsovereenkomst in de strijd tegen de illegale arbeid in de schoonmaaksector 
  • Samenwerkingsovereenkomst in de strijd tegen de illegale arbeid in de sector van het personenvervoer (autobussen & autocars) 
  • Samenwerkingsovereenkomst in de strijd tegen de illegale arbeid in de bewakingssector 

De oprichting van de partnerschapscommissie heeft een wettelijk en structureel kader gecreëerd voor deze overeenkomsten. De partnerschapscommissie is belast met de voorbereiding van partnerschapsovereenkomsten gesloten tussen de bevoegde ministers en de beroepsorganisaties. Het is de bedoeling de beroepssectoren te betrekken bij de drie fasen van de strijd tegen de sociale fraude: preventie, opsporing en gerichte repressie.
Een model van een overeenkomst  zowel als een procedure  werden door deze commissie uitgewerkt. Verdere overeenkomsten worden op dit moment voorbereid, met name in de horecasector.

Samenwerkingsprotocol inzake bestrijding van mensenhandel

Er bestaat een bijzondere samenwerkingsovereenkomst tussen het Toezicht op de Sociale Wetten en de Sociale inspectie (van de FOD Sociale Zekerheid) om in alle gerechtelijke arrondissementen gestructureerde en gecoördineerde controleacties op touw te zetten. Sindsdien worden er maandelijks controleacties georganiseerd in een aantal sectoren (exotische restaurants, land- en tuinbouw, schoonmaak, renovatie, recuperatie van lompen, prostitutie, …) waar het risico op mensenhandel groter is dan in de meeste andere sectoren. Tevens werden in dit verband een aantal initiatieven ontwikkeld om de samenwerking met de politiediensten, de diensten voor slachtofferopvang en met de gerechtelijke autoriteiten efficiënter te laten verlopen.

Bijkomende inlichtingen

Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg - Gebruiksvoorwaarden - Privacy - Sitemap

AnySurfer, Belgisch kwaliteitslabel voor toegankelijke websites