NL | FR | EN | DE
Contact | Nieuws | Nieuwsbrief | Geavanceerd zoeken     .be
Naar Startpagina
Zoeken

2018 - Studie van de impact van de nieuwe arbeidsvormen op het welzijn

Hoofdthema

2018 Studie van de impact van de nieuwe arbeidsvormen op het welzijn

Dit onderzoek word gefinancierd door de Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid in samenwerking met de Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal overleg, in het kader van nieuwe initiatieven met betrekking tot burn-out.

Subthema

De ontwikkeling van de digitale en informatietechnologieën hebben voortdurend een stijgende impact op de arbeidsorganisaties en op de nieuwe arbeidsvormen.

Onderzoekers (ETUI, working paper 2016.03) vragen zich af welke impact de volgende nieuwe technologieën hebben op de tewerkstelling en de arbeid:

  • De cloud (cloud computing)
  • De massale data (big data)
  • De mobiele applicaties of “apps”
  • De geolocalisatie
  • Het internet van de dingen (IoT, Internet of things)
  • De leermachines en de mobiele robotica

Zo spreekt men van Industrieel Model “4.0” dat als volgt wordt beschreven in de working paper 2016.03 van ETUI:

  • De massapersonalisatie
  • Het industrieel gebruik van communicerende voorwerpen
  • Het instellen van autonome robots
  • De nieuwe mogelijkheden van het op het net plaatsen van de gedecentraliseerde productie
  • De fragmentatie van de waardeketen op wereldvlak
  • De vervaging van de grenzen tussen industrieën en diensten

Deze nieuwe technologie brengt een verplaatsing teweeg van de grenzen tussen de capaciteiten van de mens en die van de machines, of dit nu op het niveau van de manuele taken of van de cognitieve taken is.

Zoals een rapport van Eurofound over de nieuwe tewerkstellingsvormen onderstreept, beïnvloeden deze rechtstreeks de arbeidsrelatie en het statuut van de werknemer. Zo wordt de uitdrukking nomade werknemer meer en meer gebruikt.

Volgens de gegevens van de Belgische nationale enquête (EWCS 2015) betreffende 2500 ondervraagde personen, werkt 80% dagelijks (69%) of verscheidene keren per week (11%) in de lokalen van hun werkgever. 20% werkt dus elders en is dus mobiel.

We stellen vast dat dagelijks of verscheidene keren per week:

  • 23% bij een cliënt werkt
  • 14% in hun wagen
  • 16% thuis
  • 4% in openbare ruimten

Door deze digitale nomadearbeid moet men het hoofd bieden aan grote uitdagingen die een rechtstreekste impact hebben op de veiligheid en de gezondheid van de werknemers:

  • Afstand en sociale samenhang: de arbeidsgemeenschappen, belangrijke middelen voor de werknemers, hebben de neiging om te verminderen, zelfs te verdwijnen, waardoor de nomade werknemer meer en meer wordt geïsoleerd
  • Hoe een virtuele, gedestructureerde arbeidswereld organiseren en reguleren?
  • Terug naar de betekenis van de arbeid die, buiten het inkomen en de zekerheid die het verschaft, zorgt voor sociaal contact, erkenning, persoonlijke ontwikkeling.

De doelstelling van deze opdracht is het bestuderen van de impact van deze nieuwe vormen van tewerkstelling en arbeid op het welzijn op het werk (gezondheid, veiligheid) en in het bijzonder op het verschijnen van muscoloskeletale aandoeningen en psychosociale risico’s. Het is ook de bedoeling om nuttige informatie te verstrekken om de bedrijfswereld te sensibiliseren voor deze problematiek.

Dit onderzoek past in het kader van de strategische doelstelling I “Gezonde en veilige arbeid” en meer in het bijzonder in de operationele doelstelling “De preventie of de vermindering van de nieuwe en opkomende risico’s” van de nationale strategie Welzijn op het werk 2016-2020 voorgesteld door de Minister van Werk.

Timing

2018-2019

Opdrachtgever

Directie van het onderzoek over de verbetering van de arbeidsomstandigheden (DiOVA)

Onderzoeksteam

Aline Bingen & Esteban Martinez (centre Metices – Université libre de Bruxelles ULB)
Christophe Vanroelen (centre Interface Demography – Vrije Universiteit Brussel VUB)

Onderzoeksopzet

Doelstellingen

De doelstellingen van het onderzoek zijn:

  1. een overzicht geven van de literatuur over de impact van de nieuwe vormen van tewerkstelling en arbeid op de gezondheid en de veiligheid op het werk:
    • Dit overzicht van de literatuur zal met name de studies en de workshops die de laatste jaren werden gerealiseerd door Eurofound (Dublin) en door EU-OSHA (Bilbao) in rekening nemen.
    • Hierbij zal ook rekening worden gehouden met het analyseverslag van de 2500 Belgische gegevens gepubliceerd op de site van de FOD Werkgelegenheid in 2016, en in het bijzonder hoofdstuk 5 over de arbeidsorganisaties.
    • De synthese van dit overzicht van de literatuur zal als basis dienen voor het verzamelen van informatie om de actoren van de onderneming voor deze problematiek te sensibiliseren. 
     
  2. de gegevens van de Europese enquête van 2015 (EWCS 2015) op Belgisch en Europees niveau analyseren:
    • De bedoeling is om, in samenwerking met Eurofound, de Europese gegevens te analyseren teneinde de types arbeidsorganisatie te bepalen, en in het bijzonder dat van de nomade arbeid, per activiteitssector en per beroep. Het lijkt moeilijk om dit te willen doen op Belgisch niveau gelet op het kleine aantal beschikbare gegevens (2.500). Op Europees niveau lijkt dit daarentegen mogelijk gelet op het grote aantal gegevens (meer dan 40.000) dat werd verzameld in alle lidstaten.
    • De resultaten van deze analyse zouden worden gevalideerd op Belgisch niveau door met de Belgische gegevens de conclusies die op Europees niveau werden verkregen te verifiëren.
    • De doelstelling is wel om de belangrijkste sectoren/beroepen te bepalen die het meest betrokken zijn bij deze nieuwe vormen van arbeidsorganisatie en deze nomade arbeid. 
     
  3. een kwalitatieve analyse uitvoeren (vergaderingen, focus groups…) van de situatie in de belangrijkste betrokken sectoren/beroepen:
    • met alle actoren van elke betrokken sector: sociale partners (vertegenwoordigers van de werkgevers en van de werknemers), de inspecteurs van het toezicht welzijn (TWW) van de FOD Werkgelegenheid, de interne en externe preventiespecialisten van de ondernemingen…
    • op basis van de resultaten van de analyses die hiervoor werden uitgevoerd.
    • met de bedoeling om een stand van zaken op te maken van de situatie (en onrechtstreeks om te sensibiliseren) en om tot oplossingen te komen. 
     
  4. aanbevelingen formuleren in de vorm van een document (webpagina’s, boekje…):
    • om de impact van deze nieuwe vormen van arbeidsorganisatie op de gezondheid en veiligheid op het werk te verminderen en te voorkomen
      • rekening houdend met de leeftijd en het geslacht
      • per sector en of beroep
       
    • om te sensibiliseren voor deze problematiek door wetenschappelijke informatie te verstrekken maar in een taal die voor iedereen begrijpelijk is.
     

In ieder geval moet het onderzoek betrekking hebben op het gehele grondgebied van de federale Staat.

Bijkomende inlichtingen

Indien u meer informatie wenst over dit onderzoek of de publicaties, neem dan contact op met de Directie van het Onderzoek over de Verbetering van de Arbeidsomstandigheden (DIOVA), E. Blerotstraat 1 - 1070 Brussel, alain.piette@werk.belgie.be.

Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg - Gebruiksvoorwaarden - Sitemap - Bescherming van persoonsgegevens